Uyku Nedir?

Uyku bir kişinin nispeten inaktif ve çevreden habersiz hale geldiği fiziksel ve zihinsel dinlenme durumudur. Özünde, uyku dünyadan kısmı olarak kopmaktır, dış uyaranlara karşı duyuların bloke edilmesidir.

Normal uyku genel olarak vücut sıcaklığındaki, kan basıncındaki, solunum oranındaki ve diğer bir çok vücut fonksiyonlarındaki düşüş ile karakterize edilir. Buna karşılık, insan beyni aktivitesini hiç bir zaman azaltmaz. Çalışmalar beynin uyku sırasında da uyanıkken olduğu gibi aktif olduğunu göstermiştir. Sekiz saatlik bir uyku döngüsü boyunca, normal bir erişkin birbirinden çok farklı iki evre arasında gidip gelir. Bunlar hızlı olmayan göz hareketi manasına gelen non-REM (non-Rapid Eye Movement) ve hızlı göz hareketi manasına gelen REM’dir.

Uyku döngüsü nedir?

Uyku iki ayrı evreden oluşur, non-REM uykusu ve REM uykusu. Non-REM ve REM 90-100 dakika döngülerinde değişim gösterir. Normal bir uykuda 4-5 döngünün yaşanması beklenir. Aşağıdaki diagram ve açıklamaları uykunun mimarisini göstermektedir. Diyagram uyku döngülerinin neden bir merdivende bir aşağı bir yukarı gidişe benzetildiğini açıklıyor.

Uyku Döngüsü, non-REM uykusu ve REM uykusu

Beş adım uyku döngüsü bir roller coaster gibi gece uykusu boyunca kendini tekrarlar. Kişi uykuya dalmaya başladığında 1. evre başlar. Bir kaç dakika sonra, EEG uykuyu algılar. 30-40 dakikada 2., 3. ve 4. evreye geçilir. Sonra tekrar 3., 2. evre ve kişi REM uykusuna girer. Bu bir gecede 4-5 kez tekrarlanır.

Non-REM Uykusu

Non-REM uykusu uyuklama diye tabir edilen evreden derin uykuya kadar 4 evreden oluşur. Uykunun bu durumu boyunca kas aktivitesi hala faal, nefes alması yavaş ve beyin aktivitesi minimumdur. Uyku döngüsünün yaklaşık % 75 non-REM uykusunda harcanmaktadır. Bir kişi non-REM uykusunun herhangi bir aşamasında uyanmış ise basit düşünce süreçleri rapor edilebilir, ancak genellikle herhangi bir rüya hatırlıyor olmayacaktır.

Uyanıklık – Bir bireyin kendi çevresine karşı bilinçli ve onunla etkileşim yeteneğine sahip olduğu bilinç halidir. Uyku öncesi dönemde, uyanıklık bireyin gözleri kapalı, rahat bir durumda dinlendiği kısmi uyanıklık olarak tarif edilir. Bu aşama, alfa ve beta dalgaları ile karakterize edilir.

Uyanıklık alfa ve beta dalgalarının her ikisinin de mevcut olduğu hızlı, düşük voltaj EEG aktivitesi ile karakterize edilir. [Dr Russell Rosenberg]

Neden uyuruz?

Uyku bir zaman kaybı değildir. Araştırmacılar, uykuya neden ihtiyacımız olduğundan tam olarak emin olamasalarda, iki temel teori vardır:

  • Yenileyici- Uyku beden ve zihnin gençleşmesine, yeniden enerji kazanmasına ve kendini yenilemesine olanak sağlar. Bir kişi uyurken, beynin uzun süreli hafıza organizasyonu, yeni bilgiler entegre edilmesi, doku ve sinir hücreleri ve diğer biyokimyasalların onarım ve yenilenmesi gibi hayati görevleri gerçekleştirdiği düşünülmektedir. Uyku bedenin dinlenmesine ve zihnin geçmişteki şimdiki ve gelecekteki faaliyetleri ve duyguları düzenlemesini sağlar.
  • Uyarlanabilir - Uyku koruyucu bir adaptasyon olarak vücutta gelişmiş olabilir- yiyeceği gündüz bulup akşam saklamak daha kolaydır. Neredeyse her hayvan bir dereceye kadar uyur. Bu nedenle, avcı olan hayvanların av olan hayvanlardan daha fazla uyuması daha mantıklıdır. İnsanlar için uyku miktarı ve kalitesi, ertesi günün verimlilik miktarı ve kalitesi ile doğru orantılıdır.

Uyku neden önemlidir?

Uyku gerekli ve hayati bir biyolojik fonksiyondur. Bir kişinin fiziksel ve duygusal refahı için esastır. Araştırmalar yeterli uyku olmadan, bir insanın basit görevleri gerçekleştirme yeteneğinin bile önemli ölçüde azaldığını göstermiştir.

Ortalama uykusuz birey performans bozukluğu, sinirlilik, konsantrasyon eksikliği ve gündüz uyku hali yaşayabilir. Daha az atik, daha az özenli olurlar ve etkili konsantre olamazlar. Buna ek olarak, uyku bağışıklık sisteminde besleyen, yenileyen süreçler ile bağlantılı olduğu için normal bir ergin için uyku eksikliği bir enfeksiyonla mücadele eden bünyenin verdiğine benzer bir biyolojik tepkiye neden olur. Kalıcı uyku yoksunluğu önemli ruh hali değişikliklerine, düzensiz davranışa, halüsinasyonlara, ve çok nadir de olsa aşırı durumlarda ölüme neden olabilir. Akademisyenler hala uykusuzluğun sağlık üzerindeki uzun vadeli etkileri üzerinde çalışıyor. Bu alandaki mevcut araştırmalar uyku bozukluğunun bağışıklık sistemi üzerindeki etkilerini inceliyor.

Uyku araştırmaları konusunda öncü, Dr William Dement, çoğu lisans öğrencisinin üniversiteye kişisel sağlık hakkında bazı bilgilere sahip olarak girdiğini ancak uykunun değeri hakkında hiç bir fikirleri olmadığını belirtti. Tüm öğrencilerin sadece fiziksel fitlik ve iyi beslenmenin değil sağlıklı bir uykunun da öneminin bilinmesi gerektiğini, bunların sağlığın temel üçlüsü olduğunu belirtti.